Vatandaslik basvurusuna ceyrek kala

Bir muddettir vatandaslik basvurusuna hazirlaniyorum. Evet biraz yavas ilerledi ama bunda zaman sorunumun olmamasi da etkili oldu. Bu sefer vizeler kadar cok evrak istenmiyor.
Simdiye kadar neler yaptim bir bakalim.

1 - Internetten vatandaslik ile ilgili formlari indirdim. Yetiskin ve cocuk icin ayri ayri formlar var.
https://www.gov.uk/becoming-a-british-citizen
2 - Formlari doldurdum. En cok da yurt disina cikis giris tarihlerini damgalardan takip etmek zordu. Her nedense hic dikkat etmemisim fakat mesela Turkiye'den buraya gelirken vurulan damga ayin 19u burada havaalaninda vurulan damga ayin 18i gibi abukluklar var.Sanirim damgadaki tarihi guncellememmisler. Bu neden onemli ? Cunku yurt disinda kaldiginiz gun sayisi onemli. Son 1 yilda 90 gunden fazla, son 5 senede de 450 gunden fazla Ingiltere disinda kalmamis olmaniz lazim.
3 - Ankara anlasmasindan geldigimiz icin otomatikman Self Employed konumundayiz. Yani basvurularin eki olarak Self Assessment Statement of Account unu sunmaniz gerekiyor. Muhasebeciden istedim bir internet ciktisini print etti ama riske atmamak icin bir de HMRC'den boyle bir kanit istedim.
4 - Es ve cocuk da sizinle basvuracaksa eklere Evlilik cuzdani da eklemek gerekiyor.
5 - Referee imzalari konusuna gelince. Her bir fert icin en az 2 referee formda gerekli yerleri doldurup imza atmak zorunda. Bunlardan birinin professional olmasi gerekiyormus. Yani Ogretmen, avukat, muhasebeci vs. Ikincisinin de 25 yasinin uzerinde bir British olmasi lazim. Burada cok ilginc bir ikilem var. Formun aciklamalarinda diyor ki profesyonel meslek sahibi referee "any nationality" olabilir ancak hemen altinda detayli bilgi icin suraya bakin diye baska bir dokumana refere ediyor. Refere ettigi dokumanda her iki referee'nin de British olmasi gerektigi yaziyor.

Her iki referee icin de sizi en az 3 senedir taniyor olmalari gerektigi yaziyor. Bir forma imza atan refereeler birbiriyle iliskili olmamali, akrabaniz olmamali ve Home Office calisani veya sizin basvurunuzu gerceklestiren avukat veya danisman olmamali.

Cocuk icin ogretmeni veya bir sosyal calisan referee'lerden profesyonel olani icin kullanilabiliyor. Ancak burada 3 sene sarti yazmiyor.

6 - Bunlarin haricinde Ingilizce yeterlilik sertifikasi ve Life in UK sertifikasi ek olarak sunuluyor.

Ben simdi son referee icin imza attirma asamasina geldim. Ondan sonra en yakin belediyelerden birinde "Nationality checking service" kullanarak kimlik onaylarini yaptirtip basvuruda bulunacagim. Direk posta ile de gonderilebiliyor ancak o zaman pasaport ve vizenizden ayri kaliyorsunuz. Ben 6 ayi bulabilecek bu surecte buraya bagli kalmamak adina adam basi £65 vererek bu servisi kullanacagim. Yalniz bu her belediyede yok. Size yakin hangi belediyelerde bu servisin oldugunu ogrenmek icin belediyelerin sayfalarini incelemeniz gerekiyor. Detayli bilgi icin (https://www.gov.uk/government/collections/nationality-checking-service)

Ve adam basi maliyetler
Yalniz bu fiyatlarin belediye'ye odenenleri belediyeden belediyeye farklilik gosteriyor. Sadece fikir vermesi icin yazdim.

---

Naturalisation (Adult)	£1.282
Naturalisation (Kid)	£973
Ceremony	£75
Nationality Checking Service (Adult)	£65
Nationality Checking Service (Child applying with parent)	£25
Passport (Apply using Passport Check and Send at a Post Office)	£82,25
Passport (Apply online or by post)	£72,50

Mobilya

Mobilya almak basli basina bir olay bu ulkede. Burada gayet iyi bilinen bir markadan bir mobilya sectik. Magazanin muduru buyuk bir gururla 3 hafta gibi kisa (!) bir zamanda teslim edecegini soyledi. Ancak her zamanki gibi soylemi yaziya dokmuyorlar. 3 haftasi gecen hafta doldu. Teslimat icin verdikleri telefonu aradim. Bu hafta icinde "most likely" teslim edilecegini soylediler. Zaten bu most likely beni bir gun oldurecek.

Biraz once aradilar. 3 tane koltugun birini 1 hafta sonra diger ikisini 2 hafta sonra teslim edebileceklerini ve uretimden kaynaklanan ve asla kendi suclari olayan bu durum icin de ozurlerini (!) bildirdiler.

Eve kavusmamiz 8 ay surmustu ama icinde oturmamiz da neredeyse 2 ay surecek gibi. Yani toplarsak kendi evinde ayagini uzatarak oturmak istiyorsan kendine 1 sene sure taniyacaksin.

Herhalde ortalama yasam suresi 90 olunca zamani boyle yaya yaya kullaniyor insanlar. 

Çöpler

Bu işin mantığını bir türlü anlayamadım.

Çöpleri toplasınlar diye para veriyoruz ancak çöpünüz, çöp kutusunun kapanmasını engelleyecek kadar doluysa toplamıyorlar.

Çöpleri ayrıştıralım diye kendilerini yırtıyorlar. Toplayan şirketler hem sizden para alıyor hem ayrıştırılmış çöpleri satarak para alıyor ama buna rağmen sizin fazla çöpünüzü almamak için yarışıyorlar.

Evden toplamadıkları fazla çöpler için Recycling Centre'lar kuruyorlar. Siz çöpünüzü ayaklarına kadar götürüp, onlar için ayrıştırıp işlerinin büyük kısmını yapıyorsunuzö ancak oraya da sadece binek arabası ile girmenize izin veriyorlar. Yani pikap ile çöpünüzü bu merkeze sokmaya kalkarsanız ya bir sürü ek para ödüyorsunuz ya da attırtmıyorlar.

Yeni ev için IKEA alışverişi yaparsanız herşeyi kendini kurmakla kalmıyor o kutuları da ortadan kaldırabilmek için ciddi bir efor harcıyorsunuz.

Diğer şirketler farklı mı derseniz. Pahalı sayılabilecek bir mobilya firmasından (Dwell) mobilya aldık adamlar kutusunda aynı ika gibi bıraktı gitti. O devasa ve kalın kutuların mukavvalarını ata ata bitiremiyorum. Resmen elişi dersi gibi kese biçe milimetre boşluk bırakmadan çöp kutusuna yerleştirdim ama onda biri anca sığdı. Evden eve nakliye çağırdım kutuları çöpe atsınlar diye adamlar "bizi oraya sokmazlar" diye almayı reddetiler. Araba ile götüreyim dedim 3 kutu 5 köpük anca sığdı.

Ayrıştırmayı ve recycle yapmayı teşvik mi ediyorlar cezalandırıyorlar mı anlayamadım gitti. Belediye ekstra çöp için belli bir para karşılığı randevu verip topluyor. Ama o da az değil. En iyisi peyderpey yavaş yavaş eriteceğiz bu yığını.

SELT sınavı

Eveeet vatandaşlık başvurusundan önceki son sınav olan ingilizce sınavını da az önce geçtim.
Sadece karşılıklı konuşma şeklinde bir sınavdı. Bir konu belirleyip internetten indirdiginiz "topic paper"a yaziyorsunuz. 5 dakika o konu hakkinda karsilikli konusuyorsunuz sonra 5 dakika da onceden belirlenmis 6 konudan biri uzerine konusuyorsunuz ve bitiyor. Gramer falan degil baktiklari. Karsinizdakini anlayip sohbet edebiliyor musunuz diye bakiyorlar.

Artik sertifikayi bekleyip, gelince başvurmak kaldı geriye.

Gene evrak toplayacağız yani ...

Bkz : https://differenttouch.org.uk/?page_id=3160

Life in UK Test

Artik bildiginiz gibi, Ankara anlasmasi kapsaminda Indefinite Leave To Remain vizesi alanlarin Vatandasliktan once gecmesi gereken testlerden biri de bu Life in UK

1 hafta oncesinden test icin randevu aldim. Cumartesi gunleri icin de randevu verilmesi isime geldi acikcasi.

Cuma sabahindan itibaren internetteki sorulari cozmeye basladim ve Cumartesi sabahi da teste girdim.

Sinavin yapilacagi yere 15 dakika once gidiyorsunuz. Yaniniza internetten randevu alirken kullandiginiz kimliginizi ve adresinizi ispatlayacak bir dokumani aliyorsunuz. Ehliyet veya elektrik su faturasi olabilir.

Sinav yerinde size kimliginizle ilgili birkac soru soruyorlar. Dogum tarihi, yeri, hangi ulke tabiyetinde oldugunuz gibi. Sonra kulaklariniza bakip kulaklik olmadigindan emin oluyorlar. Gozluk varsa cikarttirip camini kontrol ediyorlar ve sizin kopya cekmeyeceginizden emin olunca saat kimlik ne var ne yoksa bir dolaba kilitlemenizi istiyorlar. Sinav salonuna ilk kayit oldugunuz kimlik ile giriyorsunuz. Bir de burada kulaklariniz kontrol edip bir bilgisayarina basina geciriyorlar. Basliyorsunuz cevaplamaya.

Sorular genelde internette yapilan hazirlik testlerindeki gibi. 24 sorunun 18ini dogru cevaplarsaniz geciyorsunuz. Ancak sorulari cok dikkatli okumak gerek cunku cok kucuk bir detay herseyi degistiriyor. Mesela lottary oynamak icin en kucuk yas kac derse 16 ama lottary oynanan bir yere girme yasi 18. Veya alkol alma yasi 18 ama yaninda bir yetiskin varken otel veya publarda bira veya sarap icebilme yasi 16.

Dikkatli olursaniz ve internetteki tum testleri cozerseniz gecmemeniz imkansiz. Sinav cikisinda hemen neticeyi soyleyip gectiyseniz damgali bir kagit verip "Sakin kaybetme bundan bir tane daha isteyemezsin" diyorlar.

Bu kagidin orjinalini vatandaslik basvurusunda verecekmisiz. Kendim icin bir fotokopisini almami onerdiler.

Ve evet PASS

Simdi sira ingilizce sinavinda.

Mobilya Almak

Simdiye kadar ne olacagimiz belli olmadigindan, konu mobilya olunca hep "idare edecek" mobilyalara yonelmistim. Ilk evden baslayarak "vizeyi uzatamazsak" ne yapariz bu mobilyalari diye gidip IKEA veya sandik odasinin buradaki muadili olan yerlerden "eh iste isimizi gorsun de" tarzi seyler almistim. Onlardan alisveris yapmak aslinda kolay. Cunku pahali degiller ve zaten ellerindeki mali sattiklarindan o gun veya ertesi gun teslim ediyorlar bitip gidiyor.

Ancak simdi ev isi de hallolunca biraz daha duzgun birseyler alalim dedik. Boylece mobilyanin "biraz daha duzgunu" ile ilgili sorunlari da gormus olduk.

Bir kere teslim sureleri inanilmaz. En az 3 hafta, ortalama 5 hafta, rekor olarak 9 hafta gibi sureler ile karsilastik. Adamlar bunun uzun bir sure olmadigina o kadar eminler ki "Hic merak etmeyin biz hizla, 3 haftada teslim ederiz" diye ovunuyorlar. Ortalama olarak bir Ferrari yapilabilecek surede koltuk yapiyorlar ve bu onlara cok normal geliyor.

Fiyatlar konusunda da Ferrari ile yarisirlar. Bir uclu koltuk ile bir tekli koltuk neredeyse ayni fiyata yani hesaplamada Ortak Katlarin En Buyugu ilkesini kullanmislar. Bazilarinda finans secenegi var ve size kredi kullandirip 0 faizle 4 yila kadar vade yapabiliyorlar. Burada kredi karti pek yaygin olmadigi icin kredi kartina taksit diye birsey yok. Olsa da benim kredi kartim yok. Turkiye'deyken yasadigimiz o bitmeyen borc sarmalindan sonra almayi da dusunmuyorum. Boyle biraz pesin biraz kredi ile mobilya isini halletmeye calisacagiz bakalim.

Perde konusu bambaska bir alem. Mahalle arasi bir perdeci gorduk. Yazik iceride bos bos oturuyor diye gecirdim icimden. Girdik ve basit bir perde icin konusmaya basladik. Adam olcu almak icin 2 hafta sonrasinda da teslim icin 3 hafta daha sure verdi. Zaman ile ilgili bir anlasmazligimiz oldugu acik. Basit bir stor icin 5 hafta... Iceride iPad'de oyun oynayarak vakit olduren bir adam icin cok enteresan bir yaklasim. Herhalde zor bir level'da ve gecmeden perdelere elini bile surmek istemiyor.

Yok ben bu zaman konusuna hala alisamadim. Herhalde British'ler ölümsüz ve bizden sakliyorlar.

Vatandasliga hazirlaniyoruz

Eveet artik son donemece geldik. Indefinite Leave To Remain (ILR) vizesinin (sinirsiz oturum) 1. yili doldu ve artik daha da geciktirmeden vatandaslik hazirliklarina baslayalim dedik.

Malum bir Turk olarak eger kazanilmis bir hak varsa hemen o anda kullanmaya programlanmisiz. Cunku kullanmadiginiz bir hak yarin orada olmayabilir. Emeklilikten Askerlige kadar yasadigimiz tecrubeler bunu ogretti bize.

Basvurudan once iki tane yeterliligi ispatlamak gerekiyor. Ingilizce ve Life in UK
Esim burada koleje devam ettigi icin oradan aldigi level 1 ingilizce sertifikasi var ancak benim sinava girmem gerekiyor. (Kanunlar sanirim gene guncellenmis. Kolejden alinan sertifika basvuruda gecerli olmadigindan gecerli sertifika sinav merkezinden tekrar bir sertifika alinmasi gerekiyormus).  Ingiltere icinde iki ayri merkezin sinavlarinin vatandaslik icin gecerli oldugunu okudum. Trinity College ve British Council. Ben de bana en yakin Trinity College'den sinav icin randevu aldim. Sadece konusma ve dinlemeden olusan bir sinav olacak. Sinava girince nasil birsey oldugunu yazarim.

Diger sinav Life In UK. Ingilterenin sosyal, tarihsel, islevsel bilgileri ile genel kulturden olusan bir sinav. 24 Sorunun 18ini dogru cevaplarsaniz geciyorsunuz. Ingilizlerin kendileri bu sinava girse buyuk ihtimalle yuzde 5-10 kadari ancak gecer. sorularin yarisi cok kolay. Calismadan da bilinebilecek genel bilgiler veya  mantik yuruterek bulunabilecek cevaplardan olusuyor. Ancak geri kalanin icinde oyle sorular var ki cevabi kesin olarak bilmeniz gerekiyor. Gallerde vitray ve oymacilik yapan bir sanatciyi da sorabiliyorlar, olimpiyatlarda 50 sene once altin madalya almis birini de. Sinava hic hazirlanmadan girerseniz genelde 1-2 soru ile kazanamiyorsunuz ama hazirlanip girerseniz ya 1 soru ile geciyor ya 1 soru ile kaliyorsunuz. Denemek isteyen buyursun : https://lifeintheuktests.co.uk

Kisaca aslinda para kazanmanin degisik bir yolunu bulmuslar.  Ingilizce sinavi £150 Life in UK sinavi £50

Bir de bu sinavlara biz Ankara Anlasmasi ile gelenler ILR'den sonra giriyoruz ama bu sadece bizim icin boyle. Diger tum vize tiplerinde ILR almadan once bu sinavlara girilmesi gerekiyor.

Ingilizce sinavi icin rehber niteligindeki bir kitabi, randevu asamasinda £25'a alabiliyorsunuz. Ayrica youtube'da da video ornekler mevcut. Life In UK icin resmi calisma kitaplarini amazon'dan veya herhangi bir kitapcidan bulmak mumkun. 2 tip kitap var. Birinde sorular ve cevaplar birinde konu anlatimlari var. Artik hangisi isinize daha cok yarar kendiniz karar vereceksiniz. Ayrica internette ornek sinavlar bulmak da mumkun.

Sinavlara adresinizi ve kimliginizi ispatlayan dokumanlarla gitmek sart yoksa giremiyorsunuz ve paraniz da yaniyor. Pasaport, vize karti ve ehliyet ile gitmeyi planliyorum. Sinavlardan sonra gorusuruz.