Banka Ekstresi

Bugun Ticketmaster denen sirketten bir e-mail geldi. Haftasonu online bir saldiriya ugramislar ve belli bir periyod dahilinde bilet almis olanlarin banka bilgilerinin disariya sizmis olabileceginden supheleniyorlarmis. Dedikleri tarih araliginda ben de bilet aldigim icin beni de bilgilendirmisler.

Banka hesabima girip herhangi bir anormallik var mi yok mu bakayim dedim. Malesef birsey anlamak imkansizdi.

2 gun once HMRC'nin (Maliye bakanligi diyelim) bana vergi iadesi icin gonderdigi ceki bankaya goturmustum. Onlar da hesabima aktardilar. Fakat bankadan cikar cikmaz online'dan girip baktigimda hesapta goremedim. Elimde receipt olmasa suphelenecektim ama sonra dedim ki "dur hele bir arayalim bakalim internette, kesin vardir bir killigi" ve evet 3 gun icinde hesaba gectigini yaziyordu.

Yapilan harcamalar da cogunlukla toplamdan dusuluyor ama kalem olarak hesaba hemen yansimiyor.

Anlasilmadi di mi ?

Diyelim ki hesabinizda 100 lira var. 20 liralik bir cafe harcamasi yaptiniz. Hesabinizda su sekilde gozukuyor.

Bakiye : 100
Kullanilabilir bakiye : 80


Alttaki detaylarda ise bu konuda tek bir satir yazmiyor. 2 gun sonra bir bakiyorsunuz hesap soyle

Bakiye : 80
Kullanilabilir bakiye : 80

Cafe ................................... 20

Simdi bunu gunde 5-10 kalem olarak dusunun

Hesap 2 gun oncesi icin duzenli iken son 2 gun icin dogru durust bir sey anlamak imkansiz halde oluyor.

Bir de buna hesaba gecmesi beklenen ceki de ilistirin. Yani hem arti hem eksi hareket olsun. Oldu mu? Bir de boyle bir mail aldiginizi hayal edin. Hesaba bakiyorum iki bakiye arasinda ucurum var ama topluyorum cikartiyorum carpiyorum boluyorum bir turlu o rakama gelemiyorum. Muhtemelen hesap aslinda normal ama otomatik odeme, normal odeme ve cek derken hareket kalemleri olmadan tam bir bulmacaya donmus.

Bir bilgisayar programcisi olarak anlayamadigim sey ise nasil olur da toplama yansiyan harcama kalemlere yansimaz. Bu nasil bir transaction'dir ki iki kademede hesaba yansiyor.

Nerden baksan tutarsizlik, nerden baksan ahmakca.

Ev tutmak, zamanlama ve krediler

Oyle bir zamanda evden cikmam gerekti ki zamanlama olarak neredeyse olumsuzlugun zirvesi hesaplanmis gibiydi. Tam yuklu bir vergi odemesinin oldugu donem (Temmuz sonu) ve 3 yillik vizenin bitimine 10 ay kala.

Evi tutarken emlakciya verilen £250 depozit olarak verilen £750 ilk ayin kirasi olarak verilen £750 ve vergiyi ciktiktan sonra bir de yeni evin mobilyasiz olacak olmasi ekstradan bir de mobilya masrafi cikardi.

Mobilyayi ne kadar ucuza bulursaniz bulun 2. el ve dokuntu olmadiktan sonra yatak koltuk vs uc uca eklenince £1500 minimum tutuyor.

Bu ay sifiri tuketecegim icin bankadan kisa vadeli kredi kullanabilir miyim diye biraz kurcaladim. en son asamaya kadar gelip kalan vize suresine bakinca kapi yuzume kapandi. Cunku 12 aydan kisa kredi vermiyorlar ve kalan vizenin de en az 12 ay olmasi lazim. (bu arada bana cikardiklari faiz orani da %26 idi)

Araba icin kullandigim finans kurumu aklima geldi, Hitachi Finans (http://www.hitachipersonalfinance.co.uk) diye bir yerden dusuk faizle kullanmistim. Belki 2. bir kredi daha alabilirim diye dusundum. 12 ay vize sarti burada da karsima cikti.

Son olarak 6 ay civari kredi veren sirketlere baktigimda bu sefer de faiz oranlarinin anormal yuksek oldugunu gordum.

Neticede zamanlama cok cok onemli. Buraya geldiginiz aydan baslayarak bazi seylerin zamanlamasina dikkat etmenizde fayda var. Mesela gelince bir ingilizce kursu icin koleje yazilmak istiyorsaniz basvurular en gec Temmuzda olup kurs acilislari Eylulde oldugundan buraya gelis icin en iyi tarih haziranin ortasi veya sonu olacaktir. Cunku ilk vizenin bitis tarihi hazirana denk gelecegi icin de sorun teskil etmez. Bir de 3. seneden itibaren ESOL denen ingilterede yerlesmis yabancilar icin ingilizce kurslari ucretsiz. Dolayisiyla 3. senenizin sonu yeni donemin basina denk gelirse bu konuda da rahat edersiniz.

Hem de yaz donemi ev bulmak icin en uygun donem.

Neyse bu isin bir tarafi. Ev tutmaktan bahsedince o isin de kolay olmadigini hatirlatayim. Laf arasinda esime calisiyor musun demisler o da evet "part time" demis. Emlakci tutturdu vergi dokumunu getirin diye. Durduk yere basimizi belaya sokacakti. Esimin calismasi keyfe keder arada bir bacanagin restoraninda kasaya yardim etmek uzerine. Bunu ciddiye alip da vergi diye tutturunca isin rengi degisti.

Sonra tutturdu eski emlakcindan referans yazisi isterim diye. Tesadufen eski emlakci ile yeni emlakci ayni sokakta karsi karsiyalar. Fakat o referans yazisini 10 gunde alabildi. (O da en sonunda benim atlayip oraya giderek iki dukkan arasinda mekik dokumamla)

Toplamda evi begendik tutuyoruz dememizin uzerinden tam 18 gun gectigi halde yarin insallah kontrat icin imza atabilecegiz.

Iste buna kesinlikle alismaniz lazim.

Banka Hesabi

Banka hesabi icin eve ne yakin banka olan NatWest'i sectim. Yeni is kuranlar icin "Business Account" acma ve yardimci olma gibi guzel birkac ozelligin de bunda etkisi oldu. Internetten basvurumu tamamladim, birkac gun icinde bana bir zarf geldi kimlik ve adres bilgilerime dair kanitlari subeye goturmem veya postalamam icin bir kagit cikti icinden.Kimlik kaniti olarak pasaportu kabul ettiler. adres kaniti olarak ya council tax belgesi ya da utility (elektrik gaz su telefon) faturalarindan birisi olacak diyordu kagitta. Benim emlakci biraz salak oldugu icin council tax ve utility lere soyadimi yanlis yazip gondermis. Bir tek telefon faturasi dogru o da online geldigi ve ben print ettigim icin kabul konusunda sorunla baslamis olduk banka islemlerine. Neyse ki yanlis yazilmis faturalar, dogru yazilmis ama online bir telefon faturasi ve postadan gelen ve telefonumun baglanmasi ile ilgili islemlerin yazdigi BT belgesinin hepsini bir araya getirip kanit olarak kabul ettiler. O gun ogleden sonra hesap numarami bildiren bir telefon aldim bankadan. Sonrasinda bir kac gun ucunde Debit Card"imin gelecei ve gelince bankaya gelmem halinde internet hesabimin acilacagi ve business account ile ilgili islemlere baslayabileceklerini soylediler.

Bankadan cikar cikmaz council'in yolunu tuttum. Bu soyadini degistirmezsem baska konularda da ayak bagi olacak diye dusundum. Turkiye"de devlet dairesine yolum dustugunde icim daralir ama burada bu isler cok rahat. Hemen bir sira numarasi verdiler, 2 dakika icinde bir memur benimle ilgilenmeye basladi. Ozur dileyip bir kagida dogrusunu yazmami istedi. Yazdim verdim ve islem bitti. Ne ikametgah ne nufus cuzdan sureti ne de muhtardan kagit istediler.

Telefonun ilk faturasini odeme zamani gelmisti faturanin arkasinda PayPoint den odeyebilirsin diye bir ibare vardi. Faturanin barkodlu olan tarafini alip her 100 metrede bir olan PayPoint'e goturuyorsunuz ki bana en yakini co-operative denen bir market, kasiyer barkodu okuyup tahsil ediyor. Islem tamam.

Bir de TV Lisansini odemem gerekiyordu bir kerede oderseniz £145.50 gibi bir rakam. Aylik 3 aylik haftalik gibi secenekler var ama hep Debit Card ile odemeye cikiyor isin ucu benim de kartim gelmedigi icin  mecburen bir kerede kredi karti ile odedim. Internetten www.tvlicensing.co.uk adresine girip odemenizi yapabiliyorsunuz.

Diger odemeler geldikce anlatirim simdilerde is ile ilgili islemler uzerine calisiyorum. Bakalim ne cikacak.

işlemler işlemler

Bir türlü netleşmeyen ve neticelenmeyen işlemlerden daralan birisi iseniz İngiltere pek sizin yeriniz olmayabilir. Tamam bazı şeyler çok kolay, hatta formalite bakımından bize 5 çeker ama neticelenmiyor bir türlü.

National Insurance Number için başvuruma olumsuz cevap verdiler. Gönderdikleri mektupta kendi işimi yaptığıma dair veya böyle bir işin varlığına dair daha fazla kanıt sunmam gerektiğini söylediler. Bu işlerin akış diyagramını çizmeye kalksan kafayı yersin. Muhasebeciye gittik açılış işlemleri için biz de. Muhasebeci formu doldururken National Insurance numaran ne dedi bu sefer de. Demek ki neymiş burada işler bizdeki gibi seri bağlı değil paralel bağlıymış. Yani bu işlemi şu şekilde yürütmek gerekiyor.
1 - Resmiyete dökmeden önce işinizi açıyorsunuz. Herhangi bir başvuru vs yok. direk web sitesi, kartvizit, broşür ne varsa girişiyorsunuz.
2 - Sonra gidip şirket açılışına başlıyorsunuz, National Insurance sorusunu boş bırakıyorsunuz. Gelince güncellerim diyorsunuz
3 - Sonra bu başvuru için tuttuğunuz muhasebeci vs neyse onun kontratı dahil, tüm kayıtlarınızı (web sitesinin basılı kopyası, domain register kayıtları, hosting kirasının faturası, kartvizit, broşür örnekleri, onların faturaları vs) ne varsa alıp National Insurance başvurusuna gidiyorsunuz.

Bu arada ev adresinizin olması, o adrese gelmiş council tax, veya elektrik, su veya gaz ile ilgili adınıza bir belge olması ve bunlarla bankaya gidip hesap açtırmış olmanız menfaatinize. HSBC bunlar olmadan pasaport hesabı diye birşey açabiliyor ama onlar da ayrı manyak. Tutturdu son 4 ayda Türkiye'deki evinize gelmiş bir fatura getireceksin diye. Arkadaşım son 4 aydır ben buradayım diyorum, anlamıyor. Peki Türkiye'deki HSBC ile temas kurun onlar doğrulasın diyorum, anlamıyor. Bir de aylık £8 masraf çıkartırım ve 12 aylık kontrat yaparım bu hesaba diye cevap verince peki madem deyip bıraktım işlemleri.

Evi tutmaya çalıştığım semtten bir görüntü

Ev tutma hikayesinde de sonuca ulaşamadık bir türlü. Emlakçıdan ev tutuyorsanız illa bir credit check'den geçeceksiniz. Ülkede yeni olduğunuz için garantörünüz olacak ve o da  geçecek o check'ten. Emlakçıyı bir kaç defa aradım "Leave it to me" "Don't worry" deyip duruyor ama hala imzalamadık sözleşmeyi.


Okul konusunda da bana alternatif olarak gösterdikleri yere kayıt için tekrar başvurdum bu sefer de okullar şu anda kapalı, açıldıktan sonraki ilk hafta içinde sana bildireceğiz dediler.

Kızımı jimnastiğe yazdırmıştım sıraya, bir tek ondan cevap geldi. 10 hafta için £38 karşılığında kaydını yaptılar.

Bir de araba alma konusunu anlatacağım ama ayrı başlık açmak daha iyi olur sanırım.