Ev almak ve tesvikler

Degisik bir haftasonu gecirdik. Butun hafta boyunca begendigimiz ve bir an once icini gezmek istedigimiz ve mumkunse kacirmamak istedigimiz bir evi gezmeye gittik. Genel olarak cok da begendik. Yeri falan da oldukca iyiydi. Nispeten yeni de sayilabilecek bir ev. (15 senelik)

Evden cikar cikmaz emlakciyi arayip evi begendigimizi ve teklif vermek istedigimizi soyledim. Burada ev almak boyle teklif verme reddetme yeniden teklif verme seklinde ilerleyen bir surec. Normalde bir fiyat konuluyor ve alici o civarda bir teklif veriyor. Genelde daha dusuk bir rakam. sonra kabul veya red cevabi geliyor ev sahibinden ve boylece anlasma olana kadar devam ediyor. Tabi bu arada baskalari da teklif veriyor. Yani kapali zarf usulu bir ihale gibi donuyor is.

Emlakcida teklif vermek icin neler istediklerini konustuk. Temel olarak sunlari istiyorlar.

• Kimliginizin ispati (ehliyet pasaport vs)
• Adresinizin ispati (elektrik su faturasi vs)
• Mortgage alabileceginize dair yapilan on gorusmelerin evraklari 
• Depoziti verebileceginize dair hesap ekstresi 

Enteresan bir sekilde hepsi yanimdaydi. Emlakci fotokopilerini cekerken duvardaki diger evlere bakiyorduk biz de. Altinda emlakciya 2-3 dakikalik bir mesafede oldugu yazan 3D bir cizim gordum duvarda. Bu nedir dedim? Yeni yapilan bir insaat alaniymis ve restore edilmis bir hastanenin icindeki odalar dairelere cevrilmis ama ayni zamanda geri kalan alana da mustakil evler yapiliyormus. 

Teklif rakamimizi belirtip hazir gelmisken su insaatlari gorup goremeyecegimizi sordum. Emlakci siz gidin ben kapiya haber veririm orada tamamlanmis bir show evi var onu gezebilirsiniz dedi. Zaten haftasonu oldugu icin teklife hemen cevap alamayacagimizi soyledi. Ben de aksi bir durum olursa ararim yoksa teklifi verin diyerek oradan ayrildim. 

Gercekten 3 dakika sonra  bahsi gecen evlerin oradaydik. Bir evin icini dosemisler bahcesini falan tamamlamislar geri kalanlarin bir kismi da ince iscilik asamasinda bir insaat alaniydi. Evler modern, piril piril, malzemeden kacinilmamis ve cok guzel dizayn edilmis olunca aradaki fiyat farki odenebilir mi konusunu dusunmeye basladim. ilk baktigimiz ev ile bunun arasinda £50.000 fark vardi ve ilk gorusmede ogrendigim rakamlara gore benim alabilecegim maksimum mortgage miktarini asiyordu. 

Ben bunun hesaplarini yaparken satici bana devletin bir tesviginden bahsetti. Eger ev yeni ise, onayli bir muteahhit firma tarafindan yapiliyorsa, £600.000 un altindaysa ve siz toplam miktarin %5 ini odeyebiliyorsaniz devletin %20 sini odedigi ve sizin sadece %75i icin mortgage alabileceginizi boylece mortgage icin basvurdugunuz miktarin asagiya cekilebildigini soyledi. Devletin verdigi miktar da 5 yil geri odemesiz ve faizsiz. 5 yil sonra evin o anki degerinin %20 si olarak tekrar tespit ediliyor ve ya geri oduyorsunuz ya da mortgage i yeniden yapilandirarak bunu da ilave ediyorsunuz. Yani 100 liralik ev aldiniz 20 lirasi tesvikti. 5 yil sonra ev 200 lira olursa devlete 40 lira oduyorsunuz. Bu tesvigin adi  Help to Buy Scheme

Eve donunce arastirdigim kadariyla bundan yararlanmak icin vatandas olmaniz da gerekmiyor. En kisa zamanda konu ile ilgili gorusmeleri yapip neticeyi sizlerle paylasirim. 

Not : Teklifi geri cektik. Simdi bu evin finansmani uzerine calisiyoruz. 

Ev tutmak, zamanlama ve krediler

Oyle bir zamanda evden cikmam gerekti ki zamanlama olarak neredeyse olumsuzlugun zirvesi hesaplanmis gibiydi. Tam yuklu bir vergi odemesinin oldugu donem (Temmuz sonu) ve 3 yillik vizenin bitimine 10 ay kala.

Evi tutarken emlakciya verilen £250 depozit olarak verilen £750 ilk ayin kirasi olarak verilen £750 ve vergiyi ciktiktan sonra bir de yeni evin mobilyasiz olacak olmasi ekstradan bir de mobilya masrafi cikardi.

Mobilyayi ne kadar ucuza bulursaniz bulun 2. el ve dokuntu olmadiktan sonra yatak koltuk vs uc uca eklenince £1500 minimum tutuyor.

Bu ay sifiri tuketecegim icin bankadan kisa vadeli kredi kullanabilir miyim diye biraz kurcaladim. en son asamaya kadar gelip kalan vize suresine bakinca kapi yuzume kapandi. Cunku 12 aydan kisa kredi vermiyorlar ve kalan vizenin de en az 12 ay olmasi lazim. (bu arada bana cikardiklari faiz orani da %26 idi)

Araba icin kullandigim finans kurumu aklima geldi, Hitachi Finans (http://www.hitachipersonalfinance.co.uk) diye bir yerden dusuk faizle kullanmistim. Belki 2. bir kredi daha alabilirim diye dusundum. 12 ay vize sarti burada da karsima cikti.

Son olarak 6 ay civari kredi veren sirketlere baktigimda bu sefer de faiz oranlarinin anormal yuksek oldugunu gordum.

Neticede zamanlama cok cok onemli. Buraya geldiginiz aydan baslayarak bazi seylerin zamanlamasina dikkat etmenizde fayda var. Mesela gelince bir ingilizce kursu icin koleje yazilmak istiyorsaniz basvurular en gec Temmuzda olup kurs acilislari Eylulde oldugundan buraya gelis icin en iyi tarih haziranin ortasi veya sonu olacaktir. Cunku ilk vizenin bitis tarihi hazirana denk gelecegi icin de sorun teskil etmez. Bir de 3. seneden itibaren ESOL denen ingilterede yerlesmis yabancilar icin ingilizce kurslari ucretsiz. Dolayisiyla 3. senenizin sonu yeni donemin basina denk gelirse bu konuda da rahat edersiniz.

Hem de yaz donemi ev bulmak icin en uygun donem.

Neyse bu isin bir tarafi. Ev tutmaktan bahsedince o isin de kolay olmadigini hatirlatayim. Laf arasinda esime calisiyor musun demisler o da evet "part time" demis. Emlakci tutturdu vergi dokumunu getirin diye. Durduk yere basimizi belaya sokacakti. Esimin calismasi keyfe keder arada bir bacanagin restoraninda kasaya yardim etmek uzerine. Bunu ciddiye alip da vergi diye tutturunca isin rengi degisti.

Sonra tutturdu eski emlakcindan referans yazisi isterim diye. Tesadufen eski emlakci ile yeni emlakci ayni sokakta karsi karsiyalar. Fakat o referans yazisini 10 gunde alabildi. (O da en sonunda benim atlayip oraya giderek iki dukkan arasinda mekik dokumamla)

Toplamda evi begendik tutuyoruz dememizin uzerinden tam 18 gun gectigi halde yarin insallah kontrat icin imza atabilecegiz.

Iste buna kesinlikle alismaniz lazim.

Emlak Sozlugu

Ne oldu sasirdiniz mi ? Hic sasirmayin. Emlak ile ilgili terimleri burada yasamadan anlayabileceginizi mi  sandiniz ? Basli basina kendi terminolojisi olan bir konu ?

Baslayalim mi ?

Beds : Aslinda yatak odasi olarak okumaniz lazim bunu.. 2 double beds diyorsa o evde 2 tane cift kisilik yatak olan odasi vardir.

Bungalow : Tek katli mustakil ev. (genelde yaslilar oturuyor bu tip evlerde. Kural degil ama komsulariniz yuksek ihtimalle yas ortalamasi yuksek bir kesimden olacaktir)

Communal : Apartman gibi yerlerdeki ortak kullanim alanlari icin kullaniliyor. Communal Garden : Ortak bahce gibi .

Courtyard : Bahce (genelde arka bahce)

Cul de sac : Cikmaz sokak

Detached house : Hic bir baska evle ortak duvari olmayan mustakil ev.

Double glazing : Yalitimli cift cam

Drive : Eger sokak isminde adreste geciyorsa o sokak cikmaz sokaktir.

Drive way : Evin onunde arabayi genelde diklemesine park edebileceginiz kapisi falan olmayan park yeri.

DSS : Genelde No DSS olarak gorursunuz. Kirasi devlet tarafindan odenenler anlaminda kullaniliyor ve ev sahiplerinin pek istemedigi bir konu oldugu icin surekli ilanlarda rastlayabileceginiz bir terim

Flat : Apartman dairesi. Bu herzaman bildigimiz apartman olmayabilir. Bazen buyuk mustakil bir evi iceriden bolerek daireler haline donusturebiliyorlar.

Furnished : Mobilyali, Ingiltere'de bazi evler mobilyali kiraya verilebiliyor.

Mews : Terrace house gibi sirali evler ama galiba bunlarin arasinda bosluk var tam yapisik degiller.. Yine de bazi apartmanlarin adi hic bu tanima uymasa da Mews diye gecebiliyor.

Part Furnished : Mutfaktaki beyaz esyalar var ama yatak koltuk vs yok demek (Bulasik makinesi biraz tesaduf her evde yok ve takilacak yeri de olmayabiliyor sormaniz lazim)

Penthouse : Cati kati

Per week (pw): Haftalik  (Turkiyenin aksine haftalik kira da odenebilecegi icin ucretin yanina dikkat edin)

Refurbished : Yenilenmis. Yani genelde boyanmis, dosemeleri halilari yenilenmis, mutfak mobilya vs yenilenmis olmasi icin kullanilir

Retirement House : emeklilerin oturdugu evler. Emekli degilseniz hic bakmayin buralara bosuna 

Semi Detached House : Bir baska evle ortak duvari bulunan yani baska bir eve yapisik mustakil ev 

Shared Property : Paylasimli ev. Yani sizden baska birileri daha olacak o evde. Hic yalnizlik cekmeyeceksiniz. :)

Terrace(d) House : Birbirine yapisik sirali mustakil evler. (teras ile hic ilgisi yok) bu tip evler soz konusu oldugunda ortaya tamamlayici bir baska tanim cikar. Period / End Period  birbirine yapisik evler demistik ya o siranin ortasinda ise period, siranin sonundaysa end period olur. (End period / Sira sonu evler daha degerlidir. genelde)

Unfurnished : Mobilyada yok, beyaz esya da yok demek ama yine de bazen buna ragmen buzdolabi olabilir

Daha da bitmedi.. Benim unuttugum ve bilmek istediginiz olursa bana yazin onu da ekleyeyim. Cunku ev tutmak basli basina ciddi bir olay. Hele ki bu ulkede yeniyseniz...

Daha bir de emlakcida karsilacaginiz konular var. Mesela "Garantor", "Ev ici sigortasi", Burada ev tutmanin rehberini bastan sona hazirlasam mi ne ? Ciddi ciddi bir hayli cok konu varmis megerse.

Evleri geziyoruz...

Bugun 3 tane ev icin randevumuz vardi. Butun istediklerini bir evde bulamamak ile sonuclanan uzun bir gun oldu.

ilk gezdigimiz ev pahali esyasiz istedigimiz yere biraz uzak ama cok nezih bir yerde, temiz, yeni, modern, alarmli, alt katinda tuvaleti olan ve bulasik makinesi olan bir evdi.

Ikinci gezdigimiz ev gene bulundugumuz noktaya uzak ama kizimin okuluna yakin bir yerde, ilkine gore daha orta tabaka bir yerdeydi. Alt katinda tuvalet, bulasik makinesi, alarmi yoktu. Ancak mobilyaliydi. Fiyati ilkine gore cok daha makuldu. Emlakci zorluk cikarmaya meyilli bir tipti.

Ucuncu gezdigimiz ev ise simdi oturdugumuza daha yakin bir noktada ilki ile ayni fiyata yani biraz yuksekti. alarmi var, alt katta tuvaleti yok, mobilyasi bulasik makinesi hatta kurutma makinesi vardi. Yani bence en cok kriteri karsilayan yer buydu. Emlakcisi makul anlasilabilen birisiydi. Fakan en onemli noktayi pas gecmeyelim. Es faktoru. Esim istemiyorum dedi. Konu o noktada kapaniyor.

Bugunkulerden yarina kadar bir olumlu bir cevap alamamam durumunda simdiki oturdugum evin sahibine tebligatta bulunamayacagim yani agustosa kadar bu evin kirasini odeyecegim anlamina geliyor. Yani isler biraz karisti. Eger Agustosa kadar kira vereceksem ve iki evin kirasini da vermek gibi bir niyetim yoksa simdi bulacagim hic bir evin manasi olmayacak. Cunku bu durumda bana artik Temmuz sonunda bosalacak ev gerekiyor.

Su kirayi sure sonuna kadar alma hikayesi ortaligi cok karistiriyor. iki kira birden odememek icin atmadigi takla kalmiyor insanin.

Ilk Tasinmamiza Dogru...

Cuma aksamustu emlakci arayarak kira kontratinin evsahibi tarafindan sonlandirildigini ve 2 aylik NOTICE denen uyarinin resmen basladigini, yazili olarak bunu bana teblig edeceklerini bildirdi. Boylece 3 senedir oturdugumuz daireden tasinmanin da zamani gelmis oldu.

Oncelikle sorunlu olan konu ev sahibi cik derse 2 ay onceden, biz cikmak istersek 1 ay onceden karsi tarafa tebligatta (Notice) bulunmamiz gerekiyor. Ve her halukarda tebligat suresinin sonua kadarki kira odeniyor.

Yani simdi ev baksam ve hadi gel otur dese 2 ay hem eski evime hem yeni evime kira odemek zorundayim. Boylede salak bir sistem var iste.

Bugun ise gitmeyip emlakcilari ve ellerindeki evlerin semtlerini dolastik. Ev cok guzel olsa bile bulundugu semt bazen "Council" evlerinin bulundugu semtte veya cok yakin olabiliyor. Bu evler issizlere belediyenin verdigi evler ve genelde komsulariniz pek de duzgun tipler olmayabiliyor. O yuzden ev secmek cok da kolay bir is degil. Bircok kriteri goz onunde bulundurmak gerekiyor.

Ne zaman musait olacak, yani ne zaman tasinilabilir ? 

Bu tarihin evden cikis tarihine mumkun oldugunca yakin olmasi gerekiyor.

Bulundugu bolge guvenlik acisindan dogru bir yer mi ? 

Neyse ki evin posta kodunu girerek o bolgedeki suc istatistiklerini gorebileceginiz bir site var.  http://www.police.uk/  bu sayede daha once civarda islenen suclarin turleri ve sikligi konusunda bilgi edinebiliyorsunuz. Biraz da etrafinda birkac tur atarsaniz vicardaki evlerin bakimindan, kapilarin onlerindeki arabalara kadar size bir cok ipucu saglayan done var.

Bulundugu bolgedeki Council Tax ne kadar ? 

Hangi belediyenin sinirlarina girdiginiz ve bu belediyenin o eve ne kadar council tax uyguladigi onemli cunku bu da yillik maliyetinizi etkileyen bir faktor sonucta. 

Kirasi ne kadar ? 

Sadece kirayi maddi olarak karsilamak sorun degil ayni zamanda Ankara Anlasmasi ile burada bulundugunuz icin bir sonraki vize uzatma doneminde maliyetlerinizin yuksek cikmasi gelirinizin de yuksek cikmasini gerektirir. Dolayisiyla daha fazla gelir beyan etmek zorunda kalmamak icin en azindan sinirsiz oturma vizesini alana kadar maliyetleri yuksek tutmamakta fayda var.

Kiranin yuksekligi eve vereceginiz depozitoyu da etkiliyor sonucta. Bir de emlakciya vereceginiz ucret oldugunu unutmayin.

Esyali mi ? 

Evin esyali olmasi sonucta bir avantaj tabi. Ancak bazen icindeki esyalar o kadar kotu olabiliyor ki esyayi almak daha dogru bir yaklasim olabiliyor. Burada evler esyali, yari esyali ve esyasiz olarak 3 ayri sekilde kiralaniyor. Yari esyali denilen sadece beyaz esyanin olmasi demek. Yalniz eger evde yemek yapan tipik bir Turk ailesi iseniz bulasik makinesi sizin icin de elzem olabilir. Evde bulasik makinesinin varligini sormakta fayda var. Eger yoksa baglanabilecek yer var mi ve baglamaya ev sahibi onay veriyor mu mutlaka sormaniz lazim. 

Civardaki okul market vs 

Eger cocugunuz varsa civardaki okullar onemli. Sonucta eger ilkokulsa ve okul bitene kadar da bu evde kalacaksaniz high school olarak civarda ne var bilmenizde fayda var. Tabi ki marketlere olan yakinligi da bir avantaj. 

Peki nasil ariyorsunuz ? Burada ilk tuttugunuz evi bulmak ve yerlesmek basli basina sorunlar zinciriydi. Sonucta tutma asamasina gelince banka hesabi istiyorlar ama, banka hesabi acmak icin de ev tutmus olmaniz lazim. Ama 3 seneden sonra banka hesabiniz, yerlesik oldugunuz bir ev, bir sekilde kredi notunuz var. Yani artik daha iyi bir potansiyel kiracisiniz. Ev hayvaniniz yoksa ve sigara icmiyorsaniz birer kademe daha iyisiniz demektir. O zaman daha cok eve bakma sansiniz oluyor.

Aslinda temel olarak 3 sekilde ev bulma sansiniz var.

1. Emlakcilari gezerek
2. zoopla.com , rightmove.co.uk gibi web sitelerini kullanarak
3. sokak sokak gezip onlerindeki kiralik tabelalarina bakarak. 

Emlakcilari dolastiginizda ellerindeki mevcut evleri ogrendiginiz gibi kaydinizi yaptirip portfoylerine yeni ev eklendiginde internete koymadan size haber vermelerini de sagliyorsunuz.