Baska bir ev kiralama macerasi

Bu sefer benim degil bir takipcimin basindan gecti ve kendi kaleminden sizlerle paylasmasini istedim. Farkli ve yeni bir tecrube oldugu icin gelecek olanlarin cok faydalanacagini dusunuyorum. Ismini veremesem de kendisine buradan tesekkur ederim. Kalemine saglik hocam.

Ankara Antlasmasina Ingiltere’den basvuranlarin/basvuracaklarin (Turkiye’den basvuranlarin da cok farkli olmadigini yazinin ilerleyen bolumlerinde anlayabilecegiz) karsilacaklari sikintilarin basinda ev kiralama geliyor olsa gerek. Hele bir de ailece gelinmis ise.

Malumunuz uzere vize sonucunun gelmesi, teoride 6 ay kadar surebiliyor. (Eylul 2016 itibari ile pratikde 3 ay) Bu sure zarfinda, dogal olarak barinacak bir yer bulmak gerekiyor. Bu konuda izlenebilecek birkac yontem var. En populer ve basit olani, Airbnb.co.uk uzerinden aylik veya daha uzun sureli, esyali hazir ev kiralamak. Bu sistemde istenen tek kriter, limiti yeterli bir kredi kartina sahip olmaniz. (ev sahiplerinin size evlerini guvenle teslim etmeleri icin, sitenin tavsiye ettigi bazi kriterler var ama yazimizin konusu bu degil. Baska bir yazida basli basina bu sistem anlatilabilinir) Bu noktadan sonra, birakin Ingiltere’yi, sistemde kayitli, dunyanin heryerindeki tum evler sizin. Paraniz varsa malikane bile kiralayabilir, pasalar gibi vizelerinizi bekleyebilirsiniz.

Lakin, bizim gibi okul caginda cocuklari olan ve cocuklarinin bir an evvel okula baslamasini isteyen bir aile iseniz, yerlesik duzene gecmek icin izleyeceginiz yollar farkli olacaktir. Ankara Antlasmasini kullanacaklarin malumudur ki, bir seylere baslayabilmek icin, bazi paradokslari asmak gerekiyor. Ornegin bankada hesap acmak icin, gaz, internet, telefon vs gibi abonelik faturalari istenmekte. Gaz, internet vs aboneligi icin ev kontrati istenmekte. Ev kontrati icin bankada olusacak kredi gecmisi istenmekte (farkindaysaniz baslayamadan basa donduk :) ) Biz bu paradoksun icine ev kiralama isinden girelim dedik :) (nasil olsa farkeden birsey yok)

Bu konuda, Ankara Antlasmasi ile gelmis olsun veya baska yollardan gelip bu ulkede kalmak icin gelmis Turklerin genelde yaptiklari, Turklerin genelde yasadiklari Kuzey Londra ve civarindaki Turk emlakcilarla irtibata gecmek ve en kolay yoldan (biraz pahalli da olsa) kapagi bir eve atmak. Biz o yolu izlemedigimiz icin, artilarini eksilerini bilemiyorum. Ama kredi gecmisi vs aramadan ev verebiliyorlar. Nede olsa hemsehriyiz :) Biz, zaten o bolgeye yerlesmek istemedigimizden, daha sakin ve yasamin daha uygun oldugu, biraz daha kuzeyde ev tutmak istiyorduk. 

Ingiltere’de ev bulmanin en hizli ve kolay yolu (ki Turkiye dahil bir cok ulkede artik boyle. Ileride neler cikacak acaba? Bu yaziya bakar, hep beraber guleriz :) ), rightmove.co.uk, zoopla.com vs gibi emlak sitelerinden ev arastirip emlakcilarla, ister email ister telefon yoluyla irtibata gecmek. Bu konuda detay icin http://macrop-changinglife.blogspot.co.uk/2014/06/ilk-tasinmamiza-dogru.html

Ev kiralama isinin bir sure alacagini dusundugumden, Airbnb’den bir ev kiralayip basladik rightmove’dan emlakcilarla irtibata gecmeye. 1-3-5-10, Allah ne verdiyse hepsine attim e-mail. Attigim e-emaillerde, ulkeye yeni geldigimizi, oturum izni icin basvurumuzun Home Office’de oldugunu, herhangi bir kredi gecmisim olmadigini acik acik yaziyordum. 2-3 tanesi dondu, 3-5 ev falan baktik, bir tanesini tutalim dedik. Emlakciya OK dedikten sonra macera basladi. Buyrun;

Oturum izninizi iceren vizelerinizi gorebilir miyiz ?
???
Oturum izninizi iceren vizelerinizi gorebilir miyiz ?
Onu anladim ablacim da, yok dedik ya.
Aaa o zaman olmaz.
Ne olmaz ?
Size ev kiralayamayiz.
Kiralarsiniz.
Kiralayamayiz.
Avukatim kiralayabileceginizi soyledi.
O zaman kiralariz.
Hah adam ol! Ne yapiyoruz simdi ?
Kredit check yapacagiz.
?!?!?
Ablacim yok dedim ya kredi gecmisim benim bu ulkede.
Uluslararasi yapariz. (International Credit Check)
Haa iyiymis. Yapin o zaman. 

Ucuncu taraf bir firmaya verdik bilgilerimizi. Hatiri sayilir da bir para da havale yaptim bu is icin. Aradan bir hafta gecti, ses seda yok. Sordum emlakci ablaya ne yaptiniz diye;

Firma sizin hic bir bilginize ulasamiyorlarmis *.
Normaldir ablacim. Muhasebeci Selahattin abiden bilgi isteyecek halleri yok, adam Ingilizce adini soyleyemiyor. Benden de birsey istemediler. Kendileri calip kendileri oynamislar. Simdi ne yapiyoruz?
Yillik 35,000 pound geliri olan kefil (Guarantor ) bulun.
Oldu! Yaz ablacim; adres: 10 Downing Street, isim: David Cameron
?1?!?
Ablacim iyimisin sen! Isi nereden nereye getirdiniz. Vazgectim ben, verin parami geri!
O para geri odemesiz.
Ablacim firma bir islem yapmamis neyin parasini alip geri vermiyorsunuz.
Malesef veremeyiz.
OK. See you later :) **.

Bu arada epey vakit kaybetmis olduk ve canlar iyice sikilmaya basladi ve malesef okullar da acildi. (Bu arada okul isini cok kafama takmamam gerektigini bir cok kaynaktan ogrendikten sonra, o konuyu da kafamdan attim )

Basarisiz bu girisimden sonra; Ali ile yaptigim gorusme, isimin mekan bagimsiz olmasi ve yasam sartlarinin daha da uygun olmasi sebebi ile, daha da kuzeye cikmaya karar verdik ve tekrar dustuk yollara.

Airbnb’den Manchester civarinda baska bir ev kiralayip, yeni arayislara basladik. Yine ayni sistem (rightmove uzerinden emlakcilarla iletisim). Lakin bu kez yazim/iletisim seklimi “eziklikten”, “keyfiniz bilir, siz kaybedersiniz” moduna cevirdim. Yine 5-10 emlakciya mesaj yazdiktan sonra beklemeye basladik. (Ali’nin unutmadigim laflarindan biridir; “bu ulkede beklemeye alisacaksin”) 2-3 gun sonra 2-3 tanesi dondu, 3-5 ev falan baktik (bu satirlar tanidik geldi mi). 

Evin birini begendik gibi olduk :) Emlakciyla bundan sonra diyalogumuz;

Evi tutacak olursak, nasil ilerleyecegiz ? Mevcut vizemiz 2 ay sonra bitecek, uzatmak icin Home Office’e basvurduk. Pasaportlarimiz da orada.
Bana, sizin ve esinizin pasaportunu ve Home Office Case ID’lerinizi e-mail atin, Home Office’den Right to Rent check yapacagim.
Right to Rent ? (Aylardir ev bakiyoruz, ilk defa karsilastigimiz bir terim)
Yes, right to rent. Burada ev kiralama izninizin olup olmadigini teyit etmemiz lazim.
Hay hay, tabi atarim ablacim. Boyle de canimi ye. (Eminim bu son cumleyi anlamamistir ablam. Zaten bana Mehmet deyip duruyordu :) )

Zaten dijital bir dunyada yasadigim icin, arabaya biner binmez caktim e-maili ablama (Saat 2pm civari idi). Ablam, ancak ofise gidince sorabilecekmis. E normal. Acelesi olan bir Ingiliz henuz gormedim zaten.

Iki saat sonra bir e-email emlakci abladan;

Sordum Home Office’e. 2 is gunu icinde doneceklermis. (Bu arada gunlerden Cuma. Yani? Yanisi, en erken Sali’ya kadar yat kulaginin uzerine :) ) Eee Ali’den ogrendik ne de olsa Beklemeyi ogrenecegiz.

Saat 5:26pm’de emlakci abladan bir e-mail geldi. Telefonun bilgilendirme kisminda ablamin ismini gorunce, “yine ne nane cikacak bakalim” dedim icimden. E-maili actim, ilk satir “Uzgunum ama bugun baktiginiz ev sahibi, kendi kiracisini buldugunu soyledi.” 

E normal.

E-mailin devami “Bu arada, Home Office’den sizin ve esinizin UK’de ev kiralama izninizin olduguna dair yaziyi aldigimi da bildirmek isterim. Sizi portfoyumuze ekledik, size uygun ev gelir gelmez bilgilendirecegiz.”

Hahaha, saka gibi. Aylardir ev bakiyoruz, vizeler (olumlu ya da olumsuz) gelmek uzere artik, neler ogreniyoruz.

Simdi gorustugumuz her emlakciya; “Ulkeye yeni geldik, kredi gecmisimiz yok, arastirmayi teklif dahi etmeyin. Pasaportlarimizin orijinalleri de elimizde yok. Home Office’e bunu ve baskaca meraklariniz varsa sorabilirsiniz. Kirayi odeme ile ilgili cekinceniz varsa, Turkiye’deki banka hareketlerimi ve mevcut mevduatimi gosterebilirim” diyorum.

Simdi cok daha rahatiz. Hala “kafamiza gore bir ev” bulamadik ama umutlarimiz yemyesil :)

Keyifle

* Aradan 15 gun gectikten sonra, referans firmasi telefon edip, referans isleminizi tamamladik dediler ?!?!?
** Bu konuyu avukatimla paylastim, yazdigi bir e-mail ile parayi ertesi gun iade ettiler :)

Secmen Kaydi

Biraz basim sakinlesince ilk yapacagim islerin basinda secmen kaydi vardi. Gecen sene kredi notu sorgulamasinda notum dusuk cikinca bir arastirma yapmistim ve secmen kaydinin olmasinin kredi notunu yukselttigini gormustum. Baska hususlar da var elbet ama bu ilk siralardakilerden biriydi.

Burada bir ev icin mortgage basvurusunda bulunsam kredi notu birden cok onemli duruma gelecek. Bu nota gore odeyecegim faiz orani degisiyor sonucta.

Neyse Eylul gibi ilgilenmeyi dusundugum secmen kaydi icin dun tesadufen, yaklasan secim sebebiyle belediyeden bir mektup geldi. Evde kalanlarin secmen kaydini yapmami istiyor. Canima minnet cunku gelen mektupta bulunan kodla isimin yarisi hallolmus oldu.  Boylece o adreste bulundugumu ispat icin ugrasmayacagim.

Verilen kodla internetten, telefonla veya gelen mektuptaki formu doldurup postalayarak kaydimi yaptirabilecegim yaziyordu. formdaki sorular :adin, soyadin, milliyetin, telefon ve email adresin.
Evdeki her 16 yasindan buyuk birey icin sadece bu sorulari cevaplayarak gonderdikleri zarfa koyuyorsunuz. posta parasi onceden odenmis oldugundan herhangi bir meshur kirmizi posta kutusuna atmaniz yeterli oluyor.

Ilginc olani sizden herhangi bir ispat istememeleri. Ne bir kimlik ne bir vize hic birsey istemiyorlar.

Normalde Internetten doldurmayi tercih ederdim ancak internette milliyeti bolumunde bir tek TURK yok. Adini bile duymadigim milletler var ama Turk yok. O yuzden mektupla yollamaya karar verdim.

Bakalim kayit sorunsuz olacak mi ?

DUZELTME : Secmen olabilmek icin resident olmak yetmiyormus. Bu konuda bana yanlis bilgi vermisler. Mektupla bu durumu bildirdiler, ben de size bildireyim dedim.

Indefinite Leave To Remain Alinca Neler Degisiyor

Bu haftasonu pasaportlarimiz vizeler ve tum o gonderdigimiz evraklar geldi. Neredeyse 1 tam gunu klasorlere tekrar yerlestirmek ile gecirdim. Bir daha kullanmayacaklarimi ama saklamam gerekenleri tek bir klasore ayirdim. Bir daha kullanmayacagim ve gerekmeyenleri cope ayirdim. Vergi vs icin belki lazim olabilecekleri bir baska yere koydum yani oldukca bunaltici bir isi tamamladim.
Farkettim de ne kadar cok seyi biriktirmisim ve neler yapmisim su son 5 sene icinde. Resmen her elime aldigim evrakta o evragin elime nasil gectigi ve alabilmek icin yaptiklarim canlandi gozumde.

Ta en basa kadar gittim National Insurance numarasi alabilmek icin basvurum, red cevabi, tekrar basvurusum ve numaranin verildigine dair mektubu gorunce farkettim ki gercekten cok cabalamisim bu vizeyi alabilmek icin.

Vize ile birlikte bir de mektup geldi home Office'den. Indefinite alinca nelerin degistigini yazmislar. Onu sizinle paylasmak isterim.

Sinirsiz oturum alinca neler degisiyor ? 
- Polis kaydi hikayesi bitiyor.
- Istedigin sekilde istedigin yerde calisabiliyorsun. (Gelen mektupta, "Man of Isle" veya "Channel Islands" icin Home Office'e tekrar sorulmasi isteniyor)
- Bir ingiliz ile ayni haklara sahip olabiliyorsun.
- Secmen olarak kayit yaptirabiliyorsun (ki bu mortgage alacaksaniz kredi notunuzun yukselmesi icin gerekli bir adim)

Asagida yazacaklarim mektupta yer almiyor. (Deniz Bey'den telefonda edindigim bilgilerdir.)

Vatandasliga gecmek icin nelere dikkat edilmesi gerekiyor ? 
- Kanunen suclu duruma dusmemeniz gerekiyor
- Dil sinavlarini gecmek gerekiyor
- Life in UK sinavini gecmek gerekiyor.
- Son 1 senenizde 90 gunden daha fazla yurt disinda gecirmemek gerekiyor.
- Council tax, vergi gibi odemelerinizi atlamamaniz gerekiyor

Basvurularda dikkatli olun

Blogu takip edenlerden bir aile son zamanlardaki basvurusuna red cevabi aldigini bildirdi. Kendisine sebebini sordugumda verdigi cevabi iznini alarak sizinle paylasmak istedim. Ayni yoldan gecek olan arkadaslara belki bir noktada yardimci olur.

 Daha once hic ingilterede bulunmamissiniz, pazar analizi ve rakip analizi yetersiz, 1 potansiyel musteri cok az, neden ingilterede is kurmak istediginiz iyi anlatilmamis gibi 4-5 adet neden yazilmis refusal'a. Danisman kullandik ama hic iyi bir bp hazirlanmadigini suanda anlayabiliyoruz. İsleri bu en iyi sekilde yapilmistir diye guvenmek hataymis...

Bir baska takipcimin hikayesi : Kendisi Turist vizesi ile basvurarak Ingiltereye gelmis. Ankara Anlasmasi'na Ingiltere'de basvurmus. Vizeyi aldiktan sonra, yaz icin ailesi Turist Vizesi almaya kalktiginda red cevabi ile karsilasmislar. Gerekce "Sen de Turist vizesi alip geldin demek ki onlar da ayni yolu izleyecek. Eger aileyi getirmeyi istiyorsan da henuz 1 senen dolmadigi icin gelir gider durumunu goremiyoruz. Dolayisiyla aileni gecindirebileceginden emin degiliz"

Yani hamlelerinizi yaparken gercekten dikkatli adim atin. Bir de bu aralar vize danismanlari sanirim Brexit panigi ile ilginc adimlar atiyorlar dikkatli olun. Ne yaparlarsa yapsinlar bir kere de siz, tum yapilanlari gozden gecirin bence. 

Herkese bol sans.

NIHAYET

Bes senedir suren macerada, sondan bir onceki ve en onemli donemeci biraz once dondugum haberini aldim. Gercekten duygularimi anlatamam. Nihayet Indefinite Leave To Remain (Sinirsiz

oturum) vizesini almis bulunmaktayiz. Daha elime gecmedi ama vizenin geldigi haberini Deniz bey bizzat arayarak soyledi.

Ozellikle kendi ulkemin durumunun pek de ic acici olmadigi ve Brexit'in esigindeki boyle bir zamanda bu cok cok onemli bir esik bence.

Bu blogu takip edenlerin arasinda bu haberi bekleyenlerin oldugunu biliyorum. Sonucta bu haber gosterge niteliginde. O yuzden hemen sizlerle paylasmak istedim.

Artik 1 sene bekleyip gerekli sinavlara girerek vatandasliga gecmek kaldi. O asamalardan gecerken de neler yasadigimizi sizlerle paylasacagim.

Gorusmek uzere

Beklemek

Hala degisen birsey yok. Hala beklemedeyiz. Evraklari gondereli 2 aydan fazla oldu ama henuz bir ses cikmadi.

Benim gibi kontratli calisan birisi icin boyle uzun beklemeler aslinda cok riskli. Soyle ki; Mayis'ta vize bitti dolayisiyla eger ben Subat gibi bir kontrat almaya kalksam buyuk ihtimalle birakin 6 aylik kontratlari 3 aylik kontratlarda bile sorun cikacakti. Yeterli vize yok diye son anda bir puruz cikmasi isten bile degil.

Vize bittikten sonra zaten hangi kontrati almaya kalkarsam kalkayim vize resmen doldugu icin buyuk ihtimalle son asamada reddedilecektim.

Son iki vizedir dort ayak ustune dustugum tek nokta, tam bu yenileme donemlerinde mevcut kontratlarimin uzatilmasi ile ortada kalmaktan kurtuluyor olmam. Mesela bu sene mevcut kontrat bu ayin basinda bitti. Eee elimde gecerli vize de yok. Onu birakin ise baslarken soracaklari pasaport, sirket kaydi vs gibi hersey Home Office'de. Ben her ihtimale karsi elimdeki herseyi mutlaka scan edip sakliyorum ve istediklerinde scan edilmis kopyalari gonderiyorum ama bazen illa aslini gormek de isteyebiliyorlar.

Neyse bu ayin basindan itibaren gelen cok guzel kontratli isler vardi. Mevcut kontrattan aldigim paranin iki katini kazanabilme sansim vardi. Ayin sonuna kadar birkac gorusme yapip oyaladim. Kimbilir belki vizeyi alirsam en azindan hazirda birseyler olsun dedim. Baktim ki alamiyorum pacam tutusmaya basladi. Tam o sirada mevcut kontrati uzatma talebi gelince mecburen kabul ettim. Cunku uzatmalarda tekrar vize pasaport evrak vs istemiyorlar. (Neyse ki)

Yani Home Office vizeyi verirken gecikerek aslinda birtakim isleri kacirmama ve kazancimin dusmesine sebep oluyor. Yine de cok sukur ki acikta kalmadan bu viraji donebildik.

Beklemeye devam...

Sonun başlangıcı - Brexit

Brexit konusunda öngörülen sonuç gerçekleşti malesef. Henüz bir uzmandan açıklama duymadım ancak görünen o ki Ankara Anlaşması otomatikman geçersiz kalacak.
Vatandaşlığa henüz geçememiş veya Indefinite Visa alamamış olanlar bu durumdan nasıl etkilenecekler kestirmek zor. Normalde bir haktan faydalanıyorsan kanun değise bile senin durumunu etkilememesi gerekiyor. Ancak 1+3+x gibi bir süreçte artıların arkası henüz kazanılmamış bir hak olarak degerlendirilebilir mi ondan emin değilim.
Aslında cevap beklediğim vize başvurusu geldiğinde içinde ipuçları barındıracaktır. Eger yine +1 uzatma verirlerse bu seneye uzatmayacaklar demek olabilir.

En doğrusu spekülasyon yapmak yerine bir uzmana bunu danışmak sanırım. Bir bilgi alır almaz yayınlayacağım.

İngilizler açısından durumu değerlendirirsek, bütün ülkenin kaderini yaşlı muhafazakar işsiz ve cahil çoğunluk belirledi. Bu aşamada önce İskoçya ardından İrlanda Birleşik Krallık'tan ayrılacaktır. İngiltere kolay telafi edemeyeceği bir nitelikli iş gücü açığı ile karşı karşıya kalabilir. (Bu, ülkedeki AB vatandaşlarını ne kadar hızla tahliye edeceğine bağlı.) Doğal olarak ekonomik açıdan çok da parlak olmayan bir süreç gelecekmiş gibi gözüküyor.
Göreceğiz....